Vincente Ferreira Pastinha

Mestre Pastinha

Urodził się 5 kwietnia 1889 roku w Salvador w stanie Bahia w Brazylii (rodzice: José Señor Pastinha i Dona Maria Eugenia Ferreira).

Był chudym, słabym chłopcem, którego bardzo często na ulicy zaczepiali starsi i silniejsi. Pewnego dnia w drodze do domu został pobity przez starszego chłopca z sąsiedztwa. Całemu zajściu przyglądał się Afrykańczyk Benedito, który  potem zatrzymał młodego Pastinha i zaproponował mu że będzie go uczył bronić się i pokaże mu kilka przydatnych technik. Pastinha miał wtedy 10 lat. Gdy następnym razem młody Pastinha został napadnięty przez tego samego chłopca, bez problemów bardzo szybko się obronił.

Pastinha miał bardzo radosne dzieciństwo. W szkole czas upływał mu na nauce malowania, a czas wolny poświęcał na zabawę oraz trenowanie Capoeira pod okiem Benedito. Gdy był starszy wstąpił do szkoły marynarskiej, którą opuścił z zamiarem zastania malarzem. Cały czas jednak praktykował Capoeira, robił to w sekrecie gdyż w tych czasach była ona zakazana.

W 1941 roku Pastinha udał się na niedzielną roda, która odbywała się w Ladeira de Gengribirra na Bairro da Liberdade. W tym miejscu spotykali się najlepsi capoeiristas i mestres. Aberre, uczeń Mestre Pastinha który zaprosił go na roda, był już wtedy znany. Po spędzeniu tam popołudnia jeden z największych mestres Bahia – Mestre Amorzinho podsunął Pastinha pomysł aby otworzyć w Salvador akademię Capoeira Angola, gdzie za regularne zajęcia pobierane będą opłaty.

Rezultatem tego spotkania było otwarcie pierwszej akademii Capoeira Angola „Centro Esportivo de Capoeira Angola” w 1942 roku w Pelorinho.

Uczniowie Mestre Pastinha uczęszczający do Akademii, na zajęciach ćwiczyli w takich samych strojach, które składały się z czarnych spodni i żółtych koszulek. Były to kolory ulubionej drużyny piłkarskiej Mestre – Ypiranga Futebol Clube.

Pastinha podejmował wiele prac. Pracował jako pucybut, krawiec, ochroniarz w kasynie oraz pomagał w budowie portu w Salvador. Jednak zawsze wracał do tego co najbardziej kochał – Capoeira Angola.

W 1966 roku brazylijska delegacja udała się do Dakar w Senegalu gdzie uczestniczyła w I Międzynarodowym Festiwalu Czarnych Artystów, wśród nich był Mestre Pastinha i zaprezentował tam Capoeira Angola. Zabrał ze sobą swoich najlepszych uczniów: Joao Grande, Joao Pequeno, Mestre Gato Preto, Mestre Gildo Alfinete, Mestre Roberto Satanas, Camafeu de Oxossi.

Po pewnym czasie, Pastinha został poproszony o zwolnienie budynku w którym znajdowała się akademia. Oficjalnym powodem było rozpoczęcie prac renowacyjnych w budynku. Ostatecznie jednak okazało się, że budynku tego nigdy mu nie zwrócono. W miejscu gdzie znajdowała się kiedyś I Akademia Capoeira Angola, dziś jest restauracja oraz punkty usługowo-rozrywkowe.

Pod koniec życia schorowany i niemalże kompletnie niewidomy Mestre Pastinha trafił do miejskiego schroniska. Całe swoje życie poświęcił Capoeira Angola. 12 kwietnia 1981 grał on swoja ostatnią grę w roda.

Mestre Pastinha zmarł w wieku 92 lat, 13 listopada 1981 roku.

Jego nauki są wciąż przekazywane w niezmienionej postaci przez jego dwóch wiernych uczniów – Mestre Joao Pequeno i Mestre Joao Grande. Kontynuują oni dzielenie się Capoeira Angola ze światem tak jak nauczył ich Mestre…

Mestre Pastinha (Vincente Ferreira Pastinha, ur. 5 kwietnia 1889 – zm. 13 listopada 1981) był wspaniałym capoeirista, którego gra charakteryzowała się zwinnością, szybkością i inteligencją.

W wielkiej mierze jego zasługą jest fakt, że Capoeira Angola nie umarła jako uznana sztuka walki. Znany jako wielki tradycjonalista, chciał by jego uczniowie zrozumieli praktykę, filozofię i tradycję czystej Capoeira Angola.

W 1964r. antropolog fiński pojechał do Brazylii w poszukiwaniu Afrykańsko-Brazylijskiej kultury i podczas tego pobytu przeprowadził wywiad z Mestre Pastinha. Taśma z zapisem wywiadu łacznie z innymi materiałami została ostatnio odkryta w Finlandii.

Mistrzu, od jak dawna trenujesz [nauczasz – przyp. tłum.] Capoeira?

Mestre Pastinha: Od 1910 r.

Wyjaśnij mi trochę o Capoeira.

Mestre Pastinha: Wyjaśnić o pochodzeniu? Pochodzenie jest Afrykańskie.

Gdzie nauczyłeś się Capoeira?

Mestre Pastinha: Tutaj w Bahia w wieku 10 lat.

Kto cię nauczył?

Mestre Pastinha: Afrykanin.

Jak się nazywał?

Mestre Pastinha: Nazywano go Benedito.

Czy pochodził z Angoli?

Mestre Pastinha: Z Angoli.

Ludzie mówią, że Capoeira jest walką, ale teraz staje się zabroniona jako walka.

Mestre Pastinha: Nie, Capoeira nie jest zabroniona jako walka. Capoeira jest wewnątrz człowieka. Gdy człowiek spotyka przeciwnika, uzewnętrznia Capoeira jako walkę. Ale kiedy jest szczęśliwy, Capoeira staje się tańcem.

Od jak dawna mieszkasz tu w Pelourinho?

Mestre Pastinha: Od 1952 r.

Czy byłeś kiedyś za granicą?

Mestre Pastinha: Nie, jeszcze nie byłem. Miałem szansę, którą straciłem, by jechać do Argentyny. Ponieważ miałem zaproszenie do Sao Paulo, pojechałem do Sao Paulo zamiast do Argentyny.

W jakim wieku ludzie uczą się Capoeira?

Mestre Pastinha: W każdym wieku. Każdy może się uczyć.

Chłopcy, którzy tu się uczą to generalnie uczniowie i robotnicy?

Mestre Pastinha: Tak, to robotnicy, budowlańcy, uczniowie, zatrudnieni w biznesie… Wszystkich tu mamy.

Więc Capoeira jest tylko „po godzinach”?

Mestre Pastinha: Tak.

Czy ludzie przychodzą tu tylko w wolnym czasie?

Mestre Pastinha: Tak.

Więc Capoeira nie jest sposobem na życie?

Mestre Pastinha: Nie.

Jaka jest róznica pomiędzy dawną Capoeira a dzisiejszą?

Mestre Pastinha: Wcześniej to było to samo. To jest to samo. Nie ma żadnych modyfikacji. Zmiana jest w zależności od podejścia jednego człowieka do drugiego. Jeśli ma powołanie i przychodzi szczęśliwy duchem wtedy gramy Capoeira z większym posłuszeństwem i z wieloma technikami. Ale gdy przychodzi nienawiść Capoeira również zmienia się w walkę. W wesołym podejściu jest to taniec. Przy podejściu z nienawiścią już wiecie jak to jest. Służy przemocy.

Czy osobiście nosiłeś broń?

Mestre Pastinha: Nie.

Capoeira jest również obecna w Boa Viagem, Santa Barbara, Santo Amaro, Cachoeira.

Mestre Pastinha: Santo Amaro, Cachoeira… Wszędzie tam jestem. Gdziekolwiek jestem zapraszany, jadę tam. Tu jesteśmy gotowi uczestniczyć z każdego powodu i wszędzie ludzie mogą być zainteresowani Capoeira ponieważ wtedy będę zainteresowany by tam jechać.

Ale jak myślisz, gdzie tradycja Capoeira Angola jest najczystsza? Tutaj [w Bahia –przyp. tłum.]?

Mestre Pastinha: Tak.

Co myślisz o Mistrzu Bimba?

Mestre Pastinha: Nic nie mam do powiedzenia. On ma inny cel i nie mogę wypowiadać się o innych. Na ten mogę się wypowiedzieć. Ale o innych… Wiem, że on jest… Szanuję Bimba i nie mogę mówić o jego celu, ponieważ on ma swój cel i jedynym, który może coś powiedzieć jest on sam.

Oczywiście, oczywiście. On mówi, że prezentuje tradycję z Bahia. Czy wierzysz, że prezentuje tradycję z Bahia?

Mestre Pastinha: On też jest z Bahia. Tradycja jest ta sama. Ode mnie do niego i od niego do mnie myślę, że nie ma żadnych modyfikacji.

Czy on prezentuje więcej tradycji z Afryki?

Mestre Pastinha: On przedstawił inną odmianę, nazwaną Regional. Ale on był Angoleiro. Uczył się Angola. Jest takim samym Angoleiro jak ja. Nie mogę mu tego odebrać.

Ale inni jak Waldemar i Caicara? Czy oni są twoimi uczniami?

Mestre Pastinha: Tu nie mogę przedstawiać poglądów innych ponieważ prezentuję swój. Nie mogę przedstawić innego poglądu.

Ale pytam czy to wciąż jest tradycja afrykańska?

Mestre Pastinha: Jest. Tradycja jest ta sama ale oni mają swoją deklarację, która jest inna. On uczył się od innego mistrza i nic nie mogę powiedzieć.

Jaka jest przyszłość Capoeira?

Mestre Pastinha: Przyszłość Capoeira jest taka: jest tutaj, w życiu człowieka. Postępuje również ewolucja człowieka. Ale człowiek musi to manifestować w Capoeira sam. To nie może się wydostać, nie może być na zewnątrz.

Gdy ludzie zaczynają oddawać honory Capoeira, czy to ma znaczyć że jest tu znaczenie religijne?

Mestre Pastinha: Capoeira jest religijna. Pochodzi z tej samej religii co Candomble, jak Batuque i Samba. Candomble jest i ma taki sam ładunek znaczenia religijnego, ale teraz, z modyfikacjami jest trochę inne. Wyrażanie tego jest trochę inne, ale ilość jest taka sama. Religia jest ta sama.

Ludzie mówią, że istnieje rywalizacja pomiędzy Candomble i Capoeira.

Mestre Pastinha: Nie ma rywalizacji; to jest połączone. Capoeirista jest jak kapłan Candomble. Teraz opuścił jedną część dla drugiej. Podążamy za kapłanem Candomble. Praktykujemy Candomble. Jeśliby tak nie byłoby, nie chodzilibyśmy do domu Candomble. Jesteśmy z tej samej podstawy. Ale teraz, jeden idzie w stronę Capoeira inny do Candomble.